यौन दुर्व्यवहार सम्बन्धी नेपालको महिलामैत्री कानुन : मन मिले चमत्कार नमिले बलात्कार…

नेपालकै सर्वाधिक लोकप्रिय लोक दोहोरी कार्यक्रम ईन्दे्रणीको टिममा केहि फेरबदल भयो …। नयाँ अनुहारलाई पनि मौका दिनुपर्ने हेतुले कार्यक्रम व्यवस्थापन टिमले पुराना केही कलाकार तथा कर्मचारीलाई पनि हटायो । त्यसमा सवारी चालक पनि थिए ।

त्यसपछि शुरु भयो कृष्णको कृष्ण लिला भन्दै अनेक प्रचार …. टिमबाट बाहिरिएका कर्मचारीले शुरुमा आफ्नो असन्तुष्टि सामाजिक सञ्जाल फेसबुकबाट व्यक्त गरेका थिए । त्यतिले पनि नपुगेपछि ति कर्मचारीले पत्रकार सम्मेलननै गरेर ईन्दे्रणी टिमप्रति अझं भनौ विशेषगरि कार्यक्रमका संस्थापक तथा प्रमुख सञ्चालक कृष्ण कँडेलप्रति निकै आक्रोश पोखे । कँडेलले आफुहरुमाथि अन्याय गरेको उनिहरुको धारणा थियो । अन्यायमा परें भन्नेमा ईन्द्रेणीबाटै निकै चर्चित बनेकी गायीका शर्मिला श्रष्ेठ पनि एक हुन् । उनले आफु आर्थिक रुपमा मात्रै नभई शारिरिक रुपमा समेत शोषणमा परेको रुंदै रुंदै बताउनसम्म भ्याईन । उनले सञ्चालक कँडेलले आफुमाथि दुव्र्यवहार गरेको आरोप लगाएकि छन् । शर्मिला श्रेष्ठले कँडेलले आफूलाई मात्र नभई वाद्यवादक लक्ष्मीप्रसाद घिमिरे, पूर्णप्रसाद कँडेल, खगेन्द्र विश्वकर्मा र गाडी चालक जीवन टण्डनलाई पनि अन्याय गरेको बताएकी थिइन् ।

ईन्दे्रणीबाट हटाईएका यी कलाकार तथा कर्मचारीको प्रेसमिट पछि के थियो र ? नेपाली सञ्चार माध्यमलाई अरु समाचार सम्पे्रशण गर्न टाईम नै मिलेको छैन । सामाजिक सञ्जालका भित्ताहरु दुई तर्फि रुपले तातिएको छन् । कसैले कँडेलले साँच्चै अन्याय गरेको भनिरहका छन् भने केहिले ती आरोपहरु कृष्ण कँडेललाई फसाउने षड्यन्त्र मात्र रहेको बताएका छन् । कँडेल जस्तो व्यक्तिलाई यसरी फसाउन खोज्नु नै नेपालको अब दुरदसा निम्तिएको संकेत रहेको ति पक्षको धारणा छ । नेपालमा कुनै पनि क्षेत्रमा सफल हुने बित्तिकै ति व्यक्तिलाई फसाउने खेलो शुरु हुने ट्रेन्ड चलेको केहिको भनाँई छ ।

कृष्ण कँडेलले कार्यक्रम ईन्दे्रणी मार्फत दीनदुखीलाई सहयोगको अभियान चलाईरहेका छन् । लाखौं दर्शक माझ उनले भगवानको छवि बनाएका छन् । त्यसैले पनि उनलाई गिराउन खोजिएको एक पक्षको आरोप छ ।

यता सामाजिक सञ्जालसंगै सञ्चार माध्यममा यस विषयलाई लिएर चर्चा परिचर्चा चुलिँदा कँडेलले पनि पत्रकार सम्मेलन गर्दै आफूले कुनै पनि कलाकार तथा कर्मचारीमाथि शोषण वा दुव्र्यवहार नगरेको बताए ।

गायीका शर्मिला श्रेष्ठले लगाएको यौन हिंसा को आरोपबारे बोल्दै उनले ‘आफूले ह्यारेसमेन्ट गरेको भए अहिलेसम्म किन मौन बसेको भन्दै प्रतिप्रश्न गरेका छन् । उनले भने, ’यदि मैले तपाईंलाई ह्यारेसमेन्ट गरेको थिएँ भने तीन वर्ष के हेर्नुभयो भन्नुस् त ? म विदेश जाँदा तपाईं एयरपोर्टमा आएर ‘भगवान दाइ’ भन्दै ढोग गर्नुभएको थियो ।‘अहिले म राक्षस कसरी भएँ ?

कँडेलले आफूले गल्ती गरेको भए कानुनी बाटो समातेर जेल हाल्नसमेत अनुरोध गरेका छन् । जहाँसम्म आर्थिक चलखेलको कुरा छ आफूलाई प्राप्त सहयोगको सबै हिसाबकिताब स्पष्ट राखेको पनि उनले बताए । ‘मैले कसैको पनि श्रम तथा सम्मानमा चोट तथा शोषण गरेको छैन’ ।

कृष्ण–शर्मिला प्रकरण यतिमै सिमित भएको छैन । झन् लम्बिने देखिएको छ । केही महिना यतादेखि नै सुरु भएको कलाकार शर्मिला श्रेष्ठसँगको विवादमा सञ्चालक कृष्ण कँडेल काठमाडौं जिल्ला अदालत पुगेका छन् । कँडेलले शुक्रबार शर्मिला श्रेष्ठलगायत विरुद्ध काठमाडौँ जिल्ला अदालतमा गाली बेइज्जतीको मुद्दा दर्ता गराएका हुन् । आफ्नो मान प्रतिष्ठामा यस प्रकरणले गम्भिर प्रभाव परेको भन्दै उनले आफ्नो र आफूले सञ्चालन गर्दै आएको इन्द्रेणी सांस्कृतिक समाज केन्द्र तथा संस्थामा आबद्ध कर्मचारी र कलाकारहरूका विरुद्धमा आरोप लागेको भन्दै मुद्दा दर्ता गराएका हुन् ।

कृष्ण कँडेल माथी लागेको आरोप साँचो हो या झुटो त्यो त कानुनी प्रक्रियामा गएपछि पत्ता लागि नै हाल्छ । यद्यपी ईन्द्रेणीका पुर्व कलाकार तथा कर्मचारीले लगाएको आरोप भने अहिलेसम्म आरोप मैै सिमित छ । किनकी कोहिले पनि प्रमाणसहित बोलेका छैनन् । यसले पनि कँडेल प्रशंसकहरुको विश्वास अझैं मरेको छैन ।

पछिल्लो समय नेपालमा चर्चित तथा सबैको मनमुटुमा बस्न सफल व्यक्तित्वहरुलाई नै यस्ता आरोप लगाउँदै फसाउने टे«न्ड बनेको छ । यसले गर्दा पनि कँडेललाई फसाउने मेसो गरिएको दर्शकको अनुमान छ । नायक पल शाह, क्रिक्रेटर सन्दिप लामिछाने पछि लोक संगित संरक्षणको अभियानमा दिनरात खटिईरहेका कँडेललाई एकै खालको आरोप लागेको छ । आखिर किन ?
नेपालको महिलामैत्री कानुनको असर त होईन ? पहिले पहिले सामाजिक रुपमा महिलालाई पिडित मान्ने गरिएपनि पछिल्लो समय नेपालको कानुनले महिलालाई कानुनी रुपमा निकै नै बलियो बनाएको छ । पुरुषको तुलनामा महिलाका लागि धेरै कानुन बनेका छन् । नेपालको संविधानमा महिलालाई यति धेरै अधिकार तथा प्रशय दिईएको छ त्यो त पछिल्ला समय सार्वजनिक भईरहेका घटनाहरुले नै पुष्टि गरिरहेका छन् ।

महिलाका निम्ति कानुन बन्नु राम्रो हो बन्नु पर्छ तर सोही कानुनको दुरुपयोग भएर समाजमा विकृति फैलदा के गर्ने ? त्यो सोच्नुपर्छ कि नाईं ? हरेक घटनामा पुरुष नै पिडक हुने ? महिला के पिडित नै हुन्छन् त संधै ? यौन दुव्र्यवहार सम्बन्धि नेपालको कानुन यति महिलामैत्री छ कि कुै नगरौं ….हो त्यहि कानुन माथी टेक्दै अहिले केहि नेपाली महिलाहरुले समाजलाई नै र्दगन्धित बनाईरहेका छन् ।

नेपालको सामाजिक सद्भाव नै बिथालिँदै गएको छ । यतिसम्मकि श्रीमान श्रीमतिबिचको शारिरिक सम्बन्धले पनि अहिले बलात्कारको नाम पाएको छ । अब के होला सोच्नुस् त एकपटक ? अब त महिला पुरुषबिच सामान्य बातचितसम्म नहुने अवस्था नेपाली समाजमा निम्तिने देखिएको छ । कोहि महिलासंग बोल्यो कि कुनै दिन बलात्कारको आरोप लगाईदेलान भन्ने डर .. अब त मान्छे नै मान्छेसंग डराउनुपर्ने स्थिति नेपाली समाजमा देखिएको छ । महिलामैत्री नेपालको कानुनले संधै महिला मात्रै पिडित , महिलाको मात्रै गोपनियताको हक , महिलामात्रै सामाजिक तथा शारिरिक रुपमा प्रभावित हुन्छन् भन्ने पुष्ट्याईंले बिना कारण नियतबस् यस्ता आरोप खेप्न बाध्य निर्दोष पुरुषले आत्महत्याको बाटो रोज्न बाध्य बनाएको छ ।
कानुन सबैलाई बराबर हुने भए यस्ता घटनामा पुरुषका लागि कानुन खोई ? श्रीमानद्धारा श्रीमती बलात्कृत हुन्छन् भनेर लेखिंदा श्रीमतिद्धारा श्रीमान पनि त बलात्कृत हुन सक्छन् भन्ने कुरा कानुनमा किन लेखिएन ? हो… बलात्कार निकै नै जघन्य अपराध हो …कुनैपनि पनि बलात्कारीलाई कानुनले यसै उम्किन दिनु हँुदैन । तर के आफै केटोको हात समाउँदै हाँसी हाँसी आफुखुशी होटलको बेडसम्म पुगि ओछ्यान तत्याउने युवतिले त्यसको कयौं वर्षपछि बलात्कारको आरोप लगाउँदा त्यो पनि बलात्कार हुने ? त्यस्तो पनि हुन्छ ? मन मिले चमत्कार नमिले बलात्कार ?