TU को लापरवाहीले सिमा नाघ्यो.. डिप्रेसनको शिकार हुँदै विद्यार्थी,,कोही बिचमै पढाई छाडेर विदेशिन बाध्य तेस्रो वर्षको पढाई शुरु हुने बेला पहिलो वर्षको परिक्षाको सुचना सार्वजनिक

काठमाडौंको बानेश्वरमा बस्दै आएकि सबिता केसि बानेश्वरमै अवस्थित नेपाल कर्मश क्याम्पसमा बिबिएस चौथो वर्षमा अध्ययन गर्दैछिन् । नेपाल कर्मश क्याम्पस अर्थात एनसिसि कलेज .. जो त्रिभुवन विश्वविद्यालयकै एक आंगिक क्याम्पस हो । +२ आफ्नो गृह जिल्लाकै एक नाम चलेको निजि कलेजमा पढेकि उनलाई स्नातक सरकारी कलेजबाटै उत्तिर्ण गर्ने धोको थियो । सरकारी कलेजमा अध्ययन गर्दा पछि सरकारी सेवामा प्रवेश गर्दा अलि मान्यता हुन्छ भन्ने उनले सुनेकि थिईन । व्यवस्थापन संकायमैं +२ पढेकाले पनि उनलाई सोही संकायमै उच्च शिक्षा अध्ययन गर्नु थियो । उनले यस विषयमा परिवारसंग सल्लाह गरिन् । काठमाडौंमै बस्दै आएका आफ्नै गाउँका दाईदिदिहरुसंग पनि उनले काठमाडौंमा रहेका व्यवस्थापन संकायमा नाम चलेका क्याम्पसहरुका बारेमा बुझ्न थालिन् । सबैले शुरुमै रिकमेन्ट गर्ने कलेज थियो एनसिसि कलेज …उनलाई पनि ठिकै हुन्छ होला भन्ने लाग्यो र बिहान कलेज पढ्ने दिउँसो मिल्यो भने सानातिनो भएपनि काम गर्नुपर्ला भन्ने सोचेर उनि काठमाडौं छिरिन् । पहिल्यै कहाँ पढ्ने माईन्ड सेट भएकाले उनले बानेश्वरतिरै डेरा लगिन् र २०७६ सालमा कलेज भर्ना भईन् । शुरुमा त ठिकै थियो तर विस्तारै बुझ्दै जाँदा उनलाई वाक्क दिक्क लाग्यो । न समयमा परिक्षा हुने , नत समयमै नतिजा प्रकाशन हुने , झन् त्यहि समयमा आएको महामारी कारोनाले झन् सबैको पढाई बिगा¥यो । उनि भन्छिन् ‘बेकारमा काठमाडौं पढ्न आएछु । काठमाडौंको खर्च त्यस्तै ..पहिलो वर्षको नतिजा नआई अर्काे वर्षको पढाई शुरु हुन्छ , अरु त कुरै छोड्दिनुस् तेस्रो वर्षको पढाई शुरु हुँदा समेत पहिलो वर्षको नतिजा आउँदैन । दिक्क लागिसक्यो कलेज join गर्नुभन्दा बरु विदेश गएको भएनि यति वर्षसम्म त केहि न केहि हुन्थ्यो जस्तो लाग्छ उनलाई । उनि भन्छिन ‘ समय मात्रै बर्बाद भईराछ ।’

उनको कलेजका साथीहरु समेत सबैजना अहिले यहि कारणले फ्रस्टेट भएको उनि बताउँछिन् । ‘कलेजमा पनि रेगुलर पढाई हुँदैन , जब खोज्न जाँदा राम्रो जब पाउँदैन…हाम्रो कलेजमा प्रायः सबैजना बाहिरबाटै आएका विद्यार्थी धेरै छौं । कोहि आफन्तकोमा बस्ने ,कोही साथीसाथी मिलेर डेरा लिएर बस्ने त्यस्तै त्यस्तै छौं । अब कमाउने उमेर पनि भईसक्यो । घरबाट खर्च माग्नु पनि अफ्ठयारो लाग्न थालिसक्यो । राम्रोसंग कलेज पढेर सक्काएसि राम्रो ठाउँमा काम गरौंलां भन्ने कत्रो सपना थियो । तर टाईममा परिक्षा हुँदैन ,रिजल्ट नि आउँदैन दिक्क लाईसक्यो ।’ ‘४ वर्षे स्नातक पास गर्नपनि ८ वर्ष लाग्ने जस्तो छ । के गर्नु ? आधा कलेज छोडेर गाउँ जाने कुरा पनि भएन’…..उनिहरु भन्छन् ।

यो उनिहरुको मात्रै पिडा होईन उनिहरु जस्ता लाखौं विद्यार्थीहरुको पिडा हो । जो देशकै पुरानो,ठुलो र प्रतिष्ठित विश्वविद्यालय त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट सम्बन्धन् प्राप्त क्याम्पसहरुमा अध्ययन गरिरहेका छन् ।

जुन विश्वविद्यालयबाट आफ्नो शैक्षिक जिवन पुरा गर्न पाउँदा विद्यार्थीहरुले गर्व मान्ने गर्दथे कुनै समय….. जुन विश्वविद्यालयबाट आफ्नो शिक्षा पुरा गरेका विद्यार्थीहरु अहिले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै परिचित छन् । हरेक क्षेत्रमा अब्बल कहलिएका छन् । त्यसैले पनि यस विद्यालयमा पढ्नका लागि विद्यार्थीहरु लालायित नहुने कुरै भएन । तर यहि विश्वविद्यालयले पछिल्लो समय विद्यार्थीको भविष्य अन्धकार बनाईरहेको छ ।

दोस्रो वर्षको परिक्षा सकेर तेस्रो वर्षको पढाई शुरु हुने समयमा पहिलो वर्षको परिक्षा मिति तोकिन्छ । यो कस्तो शैक्षिक प्रणाली हो ? यसपटक त झन् हदै पार गरेको छ टियुले ….विद्यार्थीले पहिल्यै दिईसकेको परिक्षाको उत्तरपुस्तिका हराएको भन्दै पुनः परिक्षा दिनुपर्ने भनेर अहिले सुचना निकालेको छ । विद्यार्थीलाई कति तनाव दिन सकेको टियुले ? विद्यार्थीको उत्तरपुस्तिका सुरक्षित राख्ने जिम्मेवारी कस्को हो ? विश्वविद्यालयले गल्ति गर्ने अनि सजाय चाँही विद्यार्थीलाई दिने ? यो कतिसम्मको अन्याय हो विद्यार्थीमाथी ?

अध्ययन पुरा गरेर कुनै क्षेत्रमा पाईला टेकि आत्मनिर्भर हुने बेलामा स्नातक पास गर्दागर्दै विद्यार्थीलाई बुढ्यौली लाग्ने अवस्था सृजना भएको छ । विश्वविद्यालयको लापरवाहीकै कारण कतिपय विद्यार्थीहरु बिचमै पढाई छाडेर विदेशिन बाध्य छन् । पढिरहेकाहरु पनि खुशि छैन् । अब त्यति गरेसि भविष्यमा के गर्ने भन्ने अन्यौलता र पछुतो बाहेक अरु केहि देखिदैन उनिहरुमा …….. ‘ शिक्षा भविष्य सुन्दर बनाउने आधार हो ’ तर त्यहि शिक्षा अब विद्यार्थीलाई डिप्रेशनको प्रमुख कारण बन्दै गएकोे छ ।

यसविषयमा हामीसंग धेरै विद्यार्थीहरुले गुनासो गरेपछि हामीले त्रिभुवन विश्वविद्यालयका जिम्मेवार पदाधीकारीसगं सम्पर्क गर्ने कोशिस ग¥यौ तर कसैसंग सम्पर्क हुन सकेन । हरेक सरकारी निकायको अफिसियल वेवसाईटमा त्यहाँको अफिसियल सम्पर्क नम्बर सहित केहि जिम्मेवार पदाधीकारीहरुको नम्बर राखिएको हुन्छ । तर त्रिभुवन विश्वविद्यालय जस्तो देशकै ठुलो शैक्षिक धरोहरको वेसाईटमा सुचना अधिकारीको नम्बर समेत राखिएको छैन । त्यहाँ राखिएको ल्यान्डलाईन नम्बरमा फोन गर्दा विश्वविद्यालयमै कार्यरत एक कर्मचारीले समेत वेवसाईटमा सुचना अधिकारीको नम्बर नै उल्लेख नगरिँदा आफुहरुलाई पनि अचम्म लागेको बताईन् । ‘त्यहि त सुचना अधिकारीको नम्बर त राख्नुपर्ने हो खै किन राखिदैन , अब हामीले बोल्न मिल्दैन यहाँहरुले नै यसविषयमा बोल्नुप¥यो ।’

विभिन्न प्रयासका बावजुत बल्ल तल्ल सुचना अधिकारीलाई हामीले सम्पर्क गर्न सफल भयौं । टेलिफोन सम्पर्कमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयका सुचना अधिकारी योगेन्द्र प्रसाद दाहाल भन्नुहुन्छ ‘ यो हाम्रो डिपार्टमेन्टमा पर्दैन हजुर…. यो संग सम्बन्धित डिर्पाटमेन्टमा सम्पर्क गर्नुहोस् न है । ’
ओहो ! कति सजिलो छ है जवाफ दिन ? यहाँ लाखौं विद्यार्थीहरुको भविष्य अन्योलमा छ । यस्तै शैक्षिक प्रणालीका कारण आज कयौं विद्यार्थीहरु आत्महत्याको बाटो समेत रोज्न बाध्य छन् तर विश्वविद्यालयका पदाधिकारीलाई आफ्नो पद भए पुग्यो । विद्यार्थीहरुको के मतलब हैन ?

त्रिभुवन विश्वविद्यालय परिक्षा नियन्त्रण कार्यालयको झन् कुरै गरि साध्य छैन । एक त हत्तपत्त परिक्षाको मिति नै तोक्दैन ,बल्ल बल्ल परिक्षा मिति सार्वजनिक गर्छ त्यो पनि अन्धाधुन्ध.. मासिक पात्रोमै नभएको मिति राखेर परिक्षा तोकिन्छ । आखिर किन यति धेरै लापरवाही ? कति लापरवाही ? अनि कहिलेसम्म लापरवाही ?

आफ्नो जिम्मेवारी पुरा गर्न नसक्ने व्यक्तिहरुलाई आखिर किन जिम्मेवारी दिन्छ टियुले ?
शिक्षा जस्तो पवित्र क्षेत्रमा राजनिति नहुनु पर्ने हो तर नेपालको सन्दर्भमा सबैभन्दा बढि राजनिति हुने क्षेत्र भनेकै शिक्षा क्षेत्र हो । हरेक पटक सरकार फेरिदा टियुका उपकुलपति फेरिन्छन् । ति उपकुलपतिलाई आफुले के गर्ने ? टियुलाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने कुनै ज्ञान हुँदैन र पनि आफु निकट पार्टीको नेतृत्व सरकारमा आउने बित्तिकै पद ओगट्न पुगिहाल्छन् ।

टियु जस्तो देशकै शैक्षिक धरोहर सम्हाल्ने व्यक्ति शिक्षा क्षेत्रमा अनवरत खटिएका,यस क्षेत्रको चासो, चिन्ता, अनि अनुभव भएका व्यक्ति हुनुपर्ने हो तर बिडम्बना टियुको नेतृत्वकर्ता पार्टीगत हिसाबले नियुक्ति हुन्छन् । अनि आम जनताले नेपालको शिक्षा प्रणाली सुधारको के अपेक्षा गर्नु ?